Zetsko - Mo­rač­ko pod­ruč­je

Ovo ši­ro­ko pod­ruč­je ob­u­hva­ta : Zetsku ravnicu i Malesiju (Mataguže, plodnu ravnica, Tuzi, Dinošu, kanjon Cijevne) , Pod­go­ri­cu sa Du­kljom i Me­du­nom, ka­njon Mo­ra­če, ma­na­stir Mo­ra­ču, Moračke planine, Bjelopavlićku ravnicu ( Spuž, Da­ni­lov­grad), ma­na­stire Ostrog, Ždrebaonik ,Ćelija piperska i grad Nik­šić sa oko­li­nom. Ze­tu ka­rak­te­ri­še  plod­na rav­ni­ca, a Mo­ra­ču br­da i pla­ni­ne. Go­to­vo ci­je­lo pod­ruč­je je, tu­ri­stič­ki gle­da­no, vrlo za­ni­mlji­vo, naročito zbog atraktivnih rijeka i vrijednih kulturno-istorijskih spomenika. Za turiste su posebno interesantni: manastir Ostrog, kanjoni Morače i Mrtvice, Manastir Morača, raz­va­li­ne sta­rog gra­da Du­klje, hram Isusa Hrista u Podgorici i manastir Dajbabe.

Ma­na­stir Daj­ba­be 

U zet­skoj rav­ni­ci, iza Kom­bi­na­ta alu­mi­ni­ju­ma Pod­go­ri­ca, uzdiže se br­do Daj­bab­ska go­ra. U jed­noj  njegovoj raznokrakoj pe­ći­ni kaluđer Simeon Popović je 1897. godine iz­gra­dio ma­na­stir Daj­ba­be, koji je ujedno i najmlađi manastir u Crnoj Gori. Kaluđer Simeon je čitavi svoj život utrošio moleći se Bogu i gradeći  ovaj   podzemni hram. Bilo bi pravedno da se ovaj zanimljivi manastir nazove po imenu njegovog graditelja. U manastiru se na­la­ze lijepe freske, iko­ne sve­ta­ca i dru­ge re­li­kvi­je. Posjetioci ovog pećinskog manastira uvijek odlaze oduševljeni djelom kaluđera Simeona.

Manastir Dajbabe je jedinstveni objekat ove vrste na području evropskog kontinenta. 

PODGORICA   (grad 140000, opština 168000 stan.)

Istorija

U do­ba Ili­ra, ovo pod­ruč­je su na­se­lja­va­la ple­me­na La­be­a­ti i Do­kle­a­ti. Kroz svo­ju bur­nu isto­ri­ju, ko­ja tra­je vi­še od dvi­je hi­lja­de go­di­na, grad se zvao Bir­zi­mi­ni­um u do­ba Ri­mlja­na, a Rib­ni­ca poslije doseljavanja Slovena i u doba Ne­man­ji­ća. Prema nekim pisanim izvorima, Rib­ni­ca se pr­vi put po­mi­nje u 12. vi­je­ku kao grad na ušću rijeke Ribnice u Moraču. Ime Podgorice prvi put se pominje 1326. godine u notarskoj knjizi sudskog arhiva u Kotoru. Postoji i tvrdnja da je u ovom gradu rođen  Ste­van Ne­ma­nja (1114 -1200), ro­do­na­čel­nik di­na­sti­je Ne­man­ji­ća, koja je vladala Srbijom od 12. do 14. vijeka. Nemanjići su u to vrijeme vladali Raškom i Zetom.

Go­di­ne 1474. Tur­ci osva­ja­ju Pod­go­ri­cu i gra­de ku­će, džamije i utvr­đen­ja, sve u ori­jen­tal­nom sti­lu. Za grad­nju su upo­tre­blja­va­li i ka­men sa ru­še­vi­na sta­rog gra­da Du­klje. Iako je Ivan Cr­no­je­vić sve uči­nio da od­bra­ni Pod­go­ri­cu, a ka­sni­je da je po­no­vo za­u­zme, ni­je u to­me uspio jer su Tur­ci bi­li da­le­ko nad­moć­ni­ji. Ta­ko se na ovom pro­sto­ru raz­vi­ja­la va­roš dru­ga­či­jeg iz­gle­da i sa dru­gim na­či­nom života. Iz Pod­go­ri­ce su po­la­zi­li go­to­vo svi voj­ni po­ho­di pro­tiv po­bu­nje­ne Cr­ne Go­re. Po­sli­je 405 go­di­na vla­da­vi­ne Tu­ra­ka, Pod­go­ri­ca je po­no­vo po­sta­la cr­no­gor­ska od 1879. go­di­ne. Grad se ta­da po­čeo ubr­za­no raz­vi­ja­ti na de­snoj stra­ni oba­le Rib­ni­ce i taj dio je pro­zvan No­va va­roš ili Mir­ko­va va­roš, po ve­li­kom voj­vo­di Mir­ku Pe­tro­vi­ću Nje­go­šu. Sta­ra va­roš je osta­la di­je­lom sa­ču­va­na sve do sa­da­šnjeg do­ba.

Pod­go­ri­ca je u Dru­gom svjet­skom ra­tu, bez raz­lo­ga, bom­bar­do­va­na 79 pu­ta od stra­ne sa­ve­zni­ka! Ra­zo­re­na je do te­me­lja i iz­gu­bi­la svo­jih 4.100 sta­nov­ni­ka u tom ra­tu. Varšava, Drezden i  Podgorica su gradovi koji su najviše puta bombardovani u Drugom svjetskom ratu. 

Grad su 19. de­cem­bra 1944. go­di­ne oslo­bo­di­li bor­ci Na­rod­no­o­slo­bo­di­lač­ke voj­ske no­ve Ju­go­sla­vi­je. Za sje­ćan­je na po­gi­nu­le bor­ce u NOB, na br­du Go­ri­ca je po­dig­nut  Spo­me­nik par­ti­za­nu-bor­cu. Po­sli­je ra­ta je po­dig­nu­to u gra­du još ne­ko­li­ko spo­me­ni­ka zna­čaj­nim lič­no­sti­ma (Nje­go­šu, Ka­ra­đor­đu, Mar­ku Mi­lja­no­vu, kralju Nikoli i dru­gim). 

Opis i razvoj grada 

   Pod­go­ri­ca je uprav­ni, pri­vred­ni i kul­tur­ni cen­tar Cr­ne Go­re. Leži u zet­skoj rav­ni­ci na pro­sto­ru gdje se sa­sta­ju Ze­ta, Mo­ra­ča i Rib­ni­ca, na nad­mor­skoj vi­si­ni sa­mo 44 me­tra. Od mo­ra je uda­lje­na oko 35 km va­zdu­šne li­ni­je, željeznicom 42 km  i dru­mom 50 km . Kli­ma je re­la­tiv­no ugod­na, osim što su u ju­lu i av­gu­stu izuzetno visoke temperature. Pod­go­ri­ca je lje­ti naj­to­pli­ji grad u ze­mlji.

Grad je 47 go­di­na no­sio na­ziv Ti­to­grad (1946-1992), jer je u to vri­je­me bi­lo prestižno da sva­ka ju­go­slo­ven­ska re­pu­bli­ka ima je­da­n grad ko­ji će no­si­ti u svom na­zi­vu i ime le­gen­dar­nog par­ti­zan­skog vo­đe i pred­sjed­ni­ka Ju­go­sla­vi­je Jo­si­pa Bro­za Ti­ta (1892-1980). Po­red to­ga, Ti­to­grad je već ta­da bio grad-he­roj zbog užasnog stra­da­nja u Drugom svjetskom ratu i svo­jih za­slu­ga u NOB.

Na­kon ob­no­ve po­ru­še­nih zgra­da, Pod­go­ri­ca se sve do 1990. go­di­ne iz­u­zet­no br­zo i ši­ro­ko raz­vi­ja­la. Raz­voj je, ali znat­no spo­ri­ji, na­sta­vljen i da­lje. Pod­go­ri­ca je za­pra­vo go­to­vo u cje­li­ni no­vi grad, sa ob­ri­si­ma sa­vre­me­ne ar­hi­tek­tu­re, ali i soc­re­a­li­stič­kog sti­la grad­nje.

U po­sl­je­rat­nom raz­do­blju (1945. do 1990.) , po­red obnove grada iz ratnih ruševina i iz­gra­đe­nih broj­nih stam­be­nih zgra­da i in­du­strij­skih obje­ka­ta, u Pod­go­ri­ci je iz­gra­đe­no  više od pedeset  značajnih objekata za potrebe državne uprave, školstva, zdravstva, kulture, hotelijerstva, saobraćaja, sporta i  drugih društveni djelatnosti. Pomenimo samo neke od njih : Univerzitet Crne Gore, Kli­nič­ko - bol­nič­ki cen­tar, Ra­dio - te­le­vi­zi­ja Cr­ne Go­re, Aero­drom  u Golubovcima, Cr­no­gor­sko na­rod­no po­zo­ri­šte, sportski centri, tride­se­tak zgra­da osnov­nih i sred­njih ško­la, brojni hoteli i objekti komunalne infrastrukture.

Pod­go­ri­ca je i zna­ča­jan pri­vred­ni cen­tar. Pri­je ras­pa­da SFR Jugoslavije grad je imao pet­na­e­stak ja­kih pred­u­ze­ća, među kojima je istaknuto mjesto zauzimao AK „13 jul” sa najvećom plantažom vinograda u Evropi. Ve­ći­na njih je za­pa­la u te­ško­će, pa su i li­kvi­di­ra­ni, što se ne odnosi na AD „Plantaže 13 jul”. Ova kompanija je nastavila svoj razvoj, posebno u gajenju novih sorti grožđa i bresaka, u proizvodnji i izvozu visokokvalitetnih vina, među kojima Vranac zauzima prvo mjesto. Pored Plantaža, uspješno se razvilo i privatno  vinogradarstvo i vinarstvo, naročito u oblasti Crmnice. Tako su crnogorska vina postala prepoznatljiv brend na svjetskom tržištu i dobrim dijelom su zaslužna i  za povećani promet inostranih turista.

Pod­go­ri­ca je sa okruženjem po­ve­za­na žel­je­znič­kim, drum­skim i va­zdu­šnim sa­o­bra­ćaj­nim sred­stvi­ma. Grad po­sje­du­je sa­vre­me­nu Auto­bu­sku sta­ni­cu, ko­ja ima ra­zno­vr­snu ugo­sti­telj­sku i tr­go­vač­ku po­nu­du. Ne­da­le­ko od gra­da (10 km) smješten je i Internacionalni aero­drom 'Podgorica' na ko­ji sli­je­ću avi­o­ni svih ti­po­va. U prvoj deceniji ovog vijeka, od grada do Aerodroma izgrađen je savremeni  autoput, pa se za svega 10-15 minuta stiže do i od ove savremene vazdušne luke.   

Izgradnja glavnog grada Crne Gore se nastavlja vrlo uspješno. Ne­ki objek­ti su sa­vre­me­no ob­li­ko­va­ni, na­ro­či­to oni ko­ji su iz­gra­đe­ni u prvoj deceniji ovog vijeka.. Po­sljed­njih ne­ko­li­ko go­di­na iz­gra­đe­no je nekoliko bulevara i desetak  pri­vat­nih kom­for­nih  ho­te­la. Prve godine 21. vi­je­ka izgrađen je i pušten u saobraćaj most Union nad rijekom Moračom, 2004. godine novi Trgovinski centar Mex, 13. jula 2005. pušten je u saobraćaj atraktivni most Milenijum, sa rekonstruisanim pristupnim ulicama, 2007. je uređen savremeni Trg slobode i završena  izgradnja biznis centra 'Nikić', a 2008. Podgorica je dobila moderni šoping mol 'Delta siti' i pješački most preko Morače, kao dar Moskve Podgorici. Na desnoj strani rijeke Morače izgrađena je drumska obilaznica oko grada, koja je znatno pomogla ubrzanju prolaska vozila kroz grad.  

Pod­go­ri­ca je grad sa mno­go ze­le­ni­la i pet ri­je­ka. Mo­ra­ča i Rib­ni­ca pro­la­ze di­rekt­no kroz grad i di­je­le­ ga na tri di­je­la, a Zeta, Sitnica i Cijevna nalaze se na rubnim dijelovima grada. Podgorica je re­la­tiv­no do­bro ur­ba­ni­stič­ki oblikovana. Izgradnjom spratnih garaža u raznim dijelovima crnogorske metropole konačno je riješen problem parkiranja vozila.. Grad se ši­ri po prin­ci­pu sa­te­lit­skih grad­skih če­tvr­ti, za­u­zi­ma­ju­ći po­vr­ši­nu od 144 kva­drat­na ki­lo­me­tra. Sla­ba stra­na gra­da je veoma gust grad­ski sa­o­bra­ćaj, koji znatno zagađuje životnu sredinu, kao što to čini i Kombinat aluminijuma na periferiji grada. Uvođenje tramvaja bi znatno pomoglo građanima i njihovom zdravlju. 

Za pravoslavne vjernike, izgrađen je na desnoj strani  Morače velelijepi Hram Hri­sto­vog vas­kr­se­nja i svečano otvoren 2014. godine. Hram je, nema sumnje znatno doprinijeo i  opštem turističkom imidžu grada.

Pod­go­ri­ca je zna­ča­jan uni­ver­zi­tet­ski cen­tar. U gra­du po­sto­ji dvadeset fakulteta, deset na­uč­nih in­sti­tu­ta i dvi­je aka­de­mi­je na­u­ka. Vr­lo je raz­vi­je­no osnov­no i sred­nje obra­zo­va­nje, sa 22 osnov­ne i 13 sred­njih ško­la. Školska mreža se i dalje širi.

Glav­ni grad Cr­ne Go­re po­sje­du­je broj­ne kul­tur­ne in­sti­tu­ci­je, me­đu ko­je tre­ba is­ta­ći: Cr­no­gor­sko na­rod­no po­zo­ri­šte, Uni­ver­zi­tet­sku bi­bli­o­te­ku, Grad­sko po­zo­ri­šte, Mu­zej gra­da, Cen­tar sa­vre­me­ne umjet­no­sti, Cen­tar za ar­he­o­lo­ška istraživanja, de­se­tak ga­le­ri­ja umjet­no­sti, Grad­sku bi­bli­o­te­ku, Kul­tur­no-in­for­ma­tiv­ni cen­tar , po­zo­ri­šte Dodest, Omla­din­ski kul­tur­ni cen­tar Juventas i bioskopski kompleks  Cineplexx

U glav­nom gra­du je sport­ski život iz­u­zet­no raz­vi­jen. Ak­tiv­no je go­to­vo dva­de­set sport­skih dru­šta­va ili klu­bo­va iz svih gra­na spor­ta, osim ho­ke­ja i rag­bi­ja. SRC 'Mo­ra­ča' je najvažniji sport­ski obje­kat, koji je rekonstruisan i savremeno opremljen 2005. godine i otvoren uoči Evropskog prvenstva u košarci. Naj­broj­ni­je sport­sko dru­štvo je 'Bu­duć­nost' sa broj­nim klu­bo­vi­ma, ko­je je i osva­jač naj­ve­ćeg bro­ja sport­skih tro­fe­ja. Stadion 'Budućnosti'je postao istinski centar sporta, kulture, umjetnosti i biznisa.

Ma­na­stir Ostrog

Ako se već nalazite u Danilovgradu, odatle možete novim putem, koji vodi preko mosta na rijeci Zeti, brzo stići do manastira Ostrog. A ako ste na glavnom putu  za Nikšić, nakon pet­na­e­stak ki­lo­me­ta­ra od Da­ni­lov­gra­da desno skrećete u Bogetiće i manastir Ostrog. Vozite oprezno osam kilometara krivudavim brdskim putem i stići ćete na jednu široku zaravan. Pred vama će se ukazati naj­ve­ća sve­ti­nja hri­šća­na iz Cr­ne Go­re i sa šireg evropskog prostora.

Kad se spo­me­ne Ostrog, eto od­mah aso­ci­ja­ci­je na mje­sto gdje se do­ga­đa­ju ču­da, gdje mno­gi te­ški bo­le­sni­ci traže i na­la­ze du­šev­ni li­jek svom ti­je­lu, ko­je ubr­zo po­sta­je i fi­zič­ki zdra­vo. O ma­na­sti­ru Ostrog mo­gu se ču­ti go­to­vo ne­vje­ro­vat­ne pri­če.

Pri­bi­jen uz ogrom­nu ka­me­nu gro­ma­du  br­da Ostrog, gore iz­nad Bje­lo­pa­vlić­ke rav­ni­ce, Ma­na­stir im­pre­siv­no dje­lu­je na sva­kog ko skre­ne po­gled pre­ma nje­mu. A kad se na­đe­te pred ula­zom u ovo sve­ti­li­šte i po­gle­da­te u do­li­nu Ze­te, pred va­ma će se uka­za­ti sli­ka ras­ko­šne pri­ro­de, a u nje­nom sre­di­štu ze­le­ni­lom ob­ra­sla kri­vu­da­va ri­je­ka. Ula­ze­ći u areal Ma­na­sti­ra, stiže se na zaravan na kome se nalaze prodavnice suvenira i nekoliko restorana i kafe barova , a nešto dalje i Donji manastir Ostrog (800 m nad morem).Gor­nji ma­na­stir je visoko u brdu (900 m/M) i dijelom zavučen u pećinu. Do njega vodi vrlo strmi put sa dvadesetak oštrih krivina, koji prolazi kroz šumu sa pješačkim prečicama.

 Manastir je osno­vao  mi­tro­po­lit za­hum­sko-her­ce­go­vač­ki Va­si­li­je Jo­va­no­vić 1656. go­di­ne, i u nje­mu živio do svo­je smr­ti, 1671. go­di­ne. Zbog svo­jih za­slu­ga za života i oču­va­no­sti ti­je­la po­sli­je smr­ti du­gi niz go­di­na, pro­gla­šen je za sve­ca sa ime­nom sv. Va­si­li­je Ostro­ški. 

U Gornjem manastiru su smještene dvije neobične pećinske crkvice – Vavedenja  Bogorodice i Svetog krsta. U  crkvici  Vavedenja  smješten je ćivot sv. Vasilija, ko­ji je po­sli­je smr­ti pro­zvan Ču­do­tvor­cem. Obje cr­kvi­ce su živopisane li­je­pim fre­ska­ma koje su nedovoljno vidljive zbog čađi i slabog osvjetljenja. Od ulaznih vrata u Gornji manastir  do gornje crkvice treba preći 77 stepenica.

Za­ni­mlji­vo je is­ta­ći da je sv. Va­si­li­je za života iz vla­sti­tih sred­sta­va ob­no­vio sta­ru, Va­ve­denj­sku cr­kvu i ku­pio ko­mad ob­ra­di­ve ze­mlje, da bi ka­lu­đe­ri mo­gli obez­bi­je­di­ti osnov­ne pre­hram­be­ne na­mir­ni­ce. Do­nji ma­na­stir je po­dig­nut 1820. go­di­ne na nad­mor­skoj vi­si­ni 800 me­ta­ra. Na ulazu u ovaj manastir nalazi se crkva Sv. Trojice  iz 1824. godine. Ka­ko su oba manastira za­vu­če­ni pod br­dom, ov­dje je i zi­mi pri­jat­na kli­ma.

Ma­na­stir Ostrog je pre­ko ci­je­le go­di­ne naj­po­sje­će­ni­je sve­ti­li­šte u Cr­noj Go­ri. Po­sje­ću­ju ga vjer­ni­ci svih vje­ra i sa pro­sto­ra ci­je­le biv­še Ju­go­sla­vi­je i iz mno­gih dru­gih ze­ma­lja.Poslije Hristovog groba i Svete gore, manastir Ostrog je treće najposjećenije svetilište u hrišćanskom svijetu. Naj­ve­ći dio hodočasnika mo­li se sve­tom Va­si­li­ju da im po­mog­ne u ostva­ri­va­nju naj­ve­ćih životnih želja, pr­ven­stve­no ra­di ozdra­vlje­nja. Tra­di­ci­o­nal­ni dan oku­plja­nja vjer­ni­ka je 12. maj, dan sv. Va­si­li­ja, ka­da se oku­pi na hi­lja­de vjer­ni­ka na ovom pro­sto­ru. Mno­gi do­la­ze pje­ši­ce, a ne­ki i bo­so­no­gi, ka­ko se ne­kad ma­sov­no do­la­zi­lo u po­ho­de vječ­nom do­mu sv. Va­si­li­ja Ostro­škog. Na ovo sve­to mje­sto dolaze i naj­i­stak­nu­ti­je svjet­ske lič­no­sti, a ne samo obični vjernici i posjetioci vrijednih kulturnih spomenika.

Za hodočasnike je izgrađeno konačište na prvoj krivini iznad Donjeg manastira. U urednim višekrevetnim sobama noćenje se plaća samo jedan evr. U trpzariji se može objedvati i skuhati čaj ili kafa. U Gornjem manastiru noćiva se na drvenim klupamama ili podestima, uz mogućnost korišćenja  više deka (ćebadi) za pokrivanje.

U ma­na­sti­ru Ostrog je u apri­lu 1941. go­di­ne bi­lo sa­kri­ve­no zla­to iz tre­zo­ra Kra­lje­vi­ne Ju­go­sla­vi­je, o če­mu je sni­mljen i film 'Zle pa­re'. Ov­dje je 1942. go­di­ne održana i Skup­šti­na cr­no­gor­skih pred­stav­ni­ka na ko­joj je iza­bran Glav­ni na­rod­no­o­slo­bo­di­lač­ki od­bor za Cr­nu Go­ru i Bo­ku. To je bi­la u stva­ri pri­vre­me­na vla­da na­ro­da Cr­ne Go­re i Bo­ke, sa slič­nim težnjama kao ona iz 1813: bor­ba za oslo­bo­đen­je od oku­pa­to­ra. Ta težnja je po­sto­ja­la i ostva­ri­va­na i u bor­bi pro­tiv Tu­ra­ka. Upra­vo je ovaj ma­na­stir bio cen­tar oku­plja­nja Cr­no­go­ra­ca i ak­ci­je pro­tiv voj­ske Oto­man­ske im­pe­ri­je. Svi na­pa­di Tu­ra­ka na ovo sve­ti­li­šte, u na­mje­ri da se do­ko­pa­ju mr­tvog ti­je­la sve­tog Va­si­li­ja, od­bi­je­ni su u žestokim bor­ba­ma. Dva pu­ta su osta­ci sv. Va­si­li­ja mo­ra­li bi­ti pre­no­še­ni na Ce­ti­nje iz bo­ja­zni da ne pad­nu u ru­ke ne­pri­ja­te­lju. To se do­go­di­lo i 1853. ka­da su se ve­li­ki voj­vo­da Mir­ko Pe­tro­vić Nje­goš i ma­nja gru­pa bo­ra­ca za­tvo­ri­li u Gor­nji ma­na­stir i bra­ni­li ga u žestokoj bor­bi pro­tiv Tu­ra­ka. Po­tom­ci ovih ju­na­ka i osta­li Cr­no­gor­ci i Cr­no­gor­ke zna­će da ci­je­ne bor­bu svo­jih pre­da­ka za sva­ko par­če opje­va­ne Cr­ne Go­re.

Prikaži na mapi

Poručite turistički vodič Crne Gore
autor Trivo Zolak

IZVODI petine turističkog vodiča Čudesna Crna Gora, obima 296 stranica, ilustrovanog sa 80 kolor fotografija.

Publikacije se može kupiti na svim kioscima i u marketima po cijeni od samo 5 eura.

Poručite odmah
Turistički vodič i monografija

Kreiraj nalog

Nakon obavljene registracije, moći ćete prijaviti vaš smještaj na bookme-montenegro.com.

Prijava

Nakon prijave, moći ćete registrovati vaš smještaj bookme-montenegro.com.